Jesmyn Ward had amper drie hoofdstukken van haar nieuwe roman Een duister afdalen geschreven toen haar man Brandon Miller plots overleed. Het mag een klein mirakel heten dat ze enkele maanden later toch weer achter haar schrijftafel kroop om haar boek af te werken over een in slavernij geboren meisje.

Rouw en verlies maken al langer een groot deel uit van het leven en van het werk van de 46-jarige schrijfster. In haar memoires De mannen die we oogstten (2013) had de tweevoudige National Book Award-winnares het over de periode in haar leven waarin ze drie vrienden, een neef en haar jongere broer verloor. In Salvage the bones (2011) schreef ze over de gevolgen van orkaan Katrina, en in Het lied van de geesten (2017) had de schrijfster uit Mississippi het onder andere over een beruchte gevangenis uit haar thuisstaat.

danteske taferelen

Meer nog dan over persoonlijk verlies gaat het werk van Ward over het gedeelde leed van structureel racisme en eeuwenlange achterstelling. Lang voordat de Black Lives Matter-beweging er een globale vraag van maakte, vroeg Jesmyn Ward zich in haar romans al af hoeveel, of veeleer: hoe weinig, waarde er gehecht werd (en wordt) aan de levens van zwarte Amerikanen. In Een duister afdalen doet de schrijfster dat voor het eerst aan de hand van het historische trauma dat de rassenrelaties in de Verenigde Staten nog steeds tekent: de trans-Atlantische slavenhandel.

Ward was naar eigen zeggen verbaasd over hoe weinig ze over de slavernijgeschiedenis wist. Dat leidt helaas tot een bij momenten didactische roman waarin veel feiten en weetjes worden aangestipt, maar niet worden uitgediept.

Wards verhaal over een tienermeisje dat door haar meester (én vader) gescheiden wordt van haar moeder om doorverkocht te worden, lijkt met zijn danteske taferelen soms bedoeld om lezers er nog maar eens van te overtuigen hoe hels het slavenbestaan precies was.

Tegenover de brutale beschrijvingen van het fysieke lijden dat slaafgemaakten ondergingen, plaatst Ward een in folklore en magisch realisme gedrenkt spiritualisme dat de hoofdpersonages meer persoonlijkheid moet geven. Niettemin blijft Een duister afdalen een slavernijverhaal waarin de protagonisten vooral dienstdoen als lijdende voorwerpen. Ward maakt wel veel goed met talige vondsten, intertekstualiteit en enkele rake zinnen.

Hoewel Ward vaak in één adem genoemd wordt met auteurs als Toni Morrison en Colson Whitehead, kan Een duister afdalen niet tippen aan de manier waarop die collega's geschiedschrijving en verbeeldingskracht wisten te combineren in nu al klassiek geworden slavernijvertellingen als Beminde en De ondergrondse spoorweg .

Vertaald door Marian van der Ster. Atlas Contact, 288 blz., € 22,99 (e-boek € 13,99) Oorspr. titel: 'Let us descend'.

Een historische roman over slavernij in Amerika, familie, het leven als zwarte vrouw en cultureel en spiritueel erfgoed. Het verhaal volgt Annis, de dochter van een plantagehouder en zijn tot slaaf gemaakte huishoudster. Na verkocht te zijn door haar vader, maakt ze een zware tocht van North Carolina, via de slavenmarkt van New Orleans, naar Louisiana. Onderweg wordt ze getroost door herinneringen aan haar moeder en verhalen over haar grootmoeder de krijger. Gaandeweg stelt ze zich steeds meer open voor de wereld van de geesten van haar voormoeders. Meeslepend en dicht op de huid geschreven. Geschikt voor een brede tot literaire lezersgroep. Jesmyn Ward (Berkeley, 1977) is een wereldberoemde Amerikaanse academisch docent, romanschrijver en autobiograaf. Ze is de eerste vrouw en eerste schrijver van kleur aan wie de National Book Award twee keer is toegekend. Verder won ze onder andere de Library of Congress Prize for American Fiction en een MacArthur ‘Genius Grant’ Award. Eerder verschenen van haar hand 'Het lied van de geesten' en 'De mannen die we oogstten'.